ابزار جدید بانک مرکزی برای مهار مطالبات غیر جاری / نظارت ها در بانک مرکزی هوشمند شد

دکتر محمدرضا فرزین در این مراسم که با حضور وزیر اقتصاد، رئیس‌ سازمان برنامه و بودجه و دیگر اعضای هیات عالی بانک مرکزی برگزار شد با اشاره به ویژگی‌های هوشمند این سامانه گفت: مهم‌ترین اشخاص تحت نظارت بانک مرکزی، خود بانک‌ها هستند که از ابتدا تا به حال، مهم‌ترین سازمان‌هایی هستند که توسط بانک مرکزی نظارت می‌شوند. در طول دو سال گذشته به سمت پیاده سازی نسخه جدیدی از نظارت در بانک حرکت کرده ایم به طوری که نظارت را به سمت «نظارت هوشمند» سوق داده ایم.

وی تصریح کرد: نظارت‌ باید به صورت هوشمند و برخط صورت پذیرد تا کاهش ریسک، مستمر شود و مشکلات بعدی پیش نیاید.

رئیس هیات عالی بانک مرکزی تصریح کرد: سامانه روابط اشخاص، یکی از پروژه‌های بانک مرکزی در چارچوب «نظارت هوشمند» است که ترکیبی از چندین سامانه را در بر خواهد داشت. امیدواریم بتوانیم بخشی از برنامه‌هایی را که در سال جدید داشته‌ایم، محقق کنیم؛ چرا که در بانک مرکزی تصمیم بر این است که هر ماه چند پروژه رونمایی شود.

سامانه روابط اشخاص؛ ابزار تازه بانک مرکزی برای مهار مطالبات غیرجاری

دکتر فرشاد محمدپور، معاون تنظیم‌گری و نظارت بانک مرکزی نیز در این مراسم با بیان اینکه طی سال‌های اخیر، بانک مرکزی بر توسعه نظارت هوشمند بر اشخاص تحت نظارت به ویژه بانک‌ها، تمرکز کرده است یادآور شد: بانک ها از مهم‌ترین اشخاص تحت نظارت به شمار می‌روند. در همین راستا امروز سامانه روابط اشخاص مرتبط با بانک مرکزی رونمایی خواهد شد.این سامانه بر اساس مبانی قانونی و آیین‌نامه‌ جلوگیری از انباشت مطالبات غیرجاری، آیین‌نامه تسهیلات و تعهدات کلان، آیین‌نامه تسهیلات و تعهدات اشخاص مرتبط و آیین‌نامه سهامداری سهامداران نظام بانکی شکل گرفته است.

وی افزود: هدف اصلی از راه‌اندازی این سامانه، ایجاد نظم در اجرای این آیین‌نامه‌ها و بهبود کنترل بر تسهیلات و تعهدات اشخاص مرتبط و کلان، سهامداری و ذی‌نفع واحد است. به عنوان مثال، در بحث ذی‌نفع واحد، این سامانه به تمرکززدایی تسهیلات کمک می‌کند تا تسهیلات تنها به سهامداران یا ذی‌نفعان خاص اختصاص نیابد و سایر بنگاه‌ها نیز بتوانند از تسهیلات استفاده کنند.

دکتر محمدپور با تاکید بر اینکه برای توسعه و بهره‌برداری از این سامانه، سازمان‌های مختلفی با بانک مرکزی همکاری داشته اند گفت: برای راه اندازی این سامانه از اطلاعات سازمان‌هایی مانند سازمان بورس و اوراق بهادار، سازمان ثبت احوال، سازمان ثبت اسناد و املاک و قوه قضائیه استفاده شده است. علاوه بر این، این سامانه اطلاعات سامانه‌های قبلی بانک مرکزی از جمله سامانه‌های شاداب، مهتاب، سمات و نهاب را نیز در خود یکپارچه کرده است.

معاون تنظیم‌گری و نظارت بانک مرکزی خاطرنشان کرد: این سامانه به بانک مرکزی کمک خواهد کرد تا کنترل مناسب‌تری بر موضوعات ذکرشده داشته و مقررات مربوطه را به نحو بهتری اجرا کند.

دکتر محمدپور با تاکید بر اینکه این سامانه نوعی ابزار نظارتی است، گفت: ضمانت اجرایی این سامانه بسیار مهم است. همچنین این سامانه باعث افزایش سرعت بررسی و شفافیت در شبکه بانکی و نظارت دقیق تر بانک مرکزی خواهد شد.

وی با اشاره به ویژگی‌های شاخص این سامانه خاطرنشان کرد: سامانه روابط اشخاص در راستای هدف‌گذاری بانک مرکزی در سه یا چهار سال گذشته و با هدف توسعه نظارت هوشمند و پیشینی بر اشخاص تحت نظارت، به‌ویژه بانک‌ها، توسعه یافته و خوشبختانه امروز به بهره‌برداری رسیده است.

وی در ادامه تصریح کرد: این سامانه به ایجاد دیدگاهی شفاف از روابط اشخاص در نظام بانکی، از جمله تسهیلات‌گیرندگان و سهامداران کمک می‌کند. شفاف‌سازی روابط ذی‌نفعان به بانک مرکزی در اجرای بهتر مقررات و همچنین توزیع عادلانه‌تر تسهیلات در کشور یاری می‌رساند.

معاون تنظیم گری و نظارت بانک مرکزی با بیان اینکه مقررات مربوط به ذینفع واحد، با هدف جلوگیری از تمرکز تسهیلات، تدوین شده‌اند تا بانک‌ها سپرده‌های مردم را به گستره وسیعی از نیازمندان تسهیلات ارائه دهند، نه اینکه صرفاً آن را در اختیار اشخاص خاص قرار دهند تصریح کرد: این سامانه اولین و مهم‌ترین کمکی که ارائه می‌دهد، توزیع عادلانه‌تر تسهیلات و تعهدات در نظام بانکی، شفاف‌سازی روابط اشخاص و استفاده‌کنندگان از این تسهیلات و در نهایت، ارتقای شفافیت در نظام بانکی است.

دکتر محمدپور تصریح کرد: با اینکه این سامانه از چند هفته گذشته آماده به کار بود، از امروز با حضور هیئت عالی و تأیید رئیس کل بانک مرکزی به صورت رسمی به بهره‌برداری رسید. هر سامانه‌ای با گذشت زمان و با ورود اطلاعات جدید ارتقا پیدا می‌کند؛ با این حال، نسخه فعلی این سامانه کاملاً قابل استفاده است و بانک مرکزی در اسرع وقت، نظارت بر اشخاص تحت نظارت را با استفاده از آن و سایر سامانه‌ها آغاز خواهد کرد.

سامانه روابط اشخاص مرتبط؛ پلی میان فناوری و رگولاتوری اقتصادی کشور

دکتر سید علی مدنی‌زاده، وزیر اقتصاد و دارائی نیز در این مراسم با اشاره به اینکه سامانه نظارت بر روابط اشخاص مرتبط بانک مرکزی اقدامی بسیار ارزشمند است و از به ثمر رسیدن آن بسیار خرسندیم، بیان داشت: اکنون باید از این ظرفیت ارزشمند که برای نظارت پیشینی ایجاد شده است به بهترین نحو استفاده کنیم.

وی تصریح کرد: در حوزه رگولاتوری فناوری اطلاعات، باید از این ظرفیت برای بهره‌مندی از تکنولوژی استفاده کرد. دستورالعمل‌هایی باید تدوین شود تا امکان استفاده پیشینی از این سامانه و سامانه‌های مشابه را فراهم کند. این سامانه می‌تواند در بخش‌های دیگر کشور نیز کاربردهای فراوانی داشته باشد، زیرا اطلاعات مربوط به ذی‌نفع واحد برای بسیاری از نهادها بسیار ارزشمند است. از جمله این موارد می‌توان به کارت‌های بازرگانی و حوزه بیمه (زیرمجموعه وزارت اقتصاد) اشاره کرد.

دکتر مدنی‌زاده خاطرنشان کرد: اگر امکان ارائه وب‌سرویس این سامانه به صورت برخط فراهم شود، می‌تواند راه‌گشای بسیاری از مشکلات در کشور باشد و امید است که بتوان از این ظرفیت ایجادشده به نحو مطلوب استفاده کرد.

سامانه روابط اشخاص مرتبط گامی مهم برای شفافیت، عدالت و هوشمندسازی نظارت بانکی

در ادامه این مراسم، دکتر هادی قوامی، نماینده مجلس شورای اسلامی و عضو ناظر هیات عالی بانک مرکزی از زحمات معاونت تنظیم‌گری و نظارت و معاونت فناوری های نوین بانک مرکزی تشکر کرد و گفت: نقدینگی و منابعی که بانک ها در اختیار دارند باید به سمت اولویت‌ها سرمایه‌گذاری‌های مولد برای کشور هدایت شود.

دکتر سیدحمید پورمحمدی، رئیس سازمان برنامه و بودجه و عضو هیات عالی بانک مرکزی نیز طی سخنانی با تقدیر از اقدام بانک مرکزی در راه اندازی این سامانه گفت: با وجود پیچیدگی رفتار استفاده‌کنندگان از خدمات بانکی، نظارتی به‌روز و دقیق، می‌بایست بوجود می آمد که امروز این موضوع در بانک مرکزی محقق شد. این سامانه حتما شفافیت را در رفتار تسهیلات‌گیرندگان و تسهیلات‌دهندگان تضمین می‌کند و برای ایجاد سازوکاری جهت عدالت در پرداخت تسهیلات تلاش خواهد کرد.

وی تصریح کرد: با تقاطع‌گیری اطلاعات از سامانه‌های مختلف، می‌توان رفتارهای نامناسب و متقلبانه را شناسایی کرد. این امر به حوزه نظارت کمک می‌کند تا با دسترسی به اطلاعات دقیق، از وقوع آسیب‌ها جلوگیری کند. به عبارت دیگر، این کار مانند عینکی است که بر چشم حوزه نظارت گذاشته می‌شود تا بتواند واقعیت‌ها را بهتر ببیند. بنابراین، این اقدام گامی مهم در جهت شفافیت، حسن نظارت و عدالت در پرداخت تسهیلات محسوب می‌شود.

رئیس سازمانه برنامه و بودجه در ادامه پیشنهاد داد جهت ارتقای نظارت در بانک مرکزی در گام‌های بعدی دو موضوع دیگر نیز به این سامانه اضافه شود: نخست، پیوند با اطلاعات سازمان امور مالیاتی است چرا که اطلاعات مالیاتی می‌تواند داده‌های ارزشمندی را برای شناسایی رفتارهای نادرست فراهم کند. دوم، پیوند با اطلاعات فراجا در مباحث خودرویی است. این اقدام به ویژه در تسهیلات خرد و کلان، دقت اطلاعات را افزایش داده و نظارت را بهبود می‌بخشد.