راه‌اندازی سامانه‌هایی برای سیاست‌گذاری پیشگیرانه و داده‌محور در بانک مرکزی

به گزارش ماجرانیوز، حامد میرشک، رئیس گروه تحلیل توسعه داده‌های نظارتی شرکت خدمات انفورماتیک، طی گفت و گویی، هدف از توسعه سامانه «سین» که سال گذشته رونمایی گردید و به عنوان بازوی نظارت در اختیار معاونت‌های بانک مرکزی قرار‌گرفت را یکپارچه‌سازی داده‌ها، فرآیندها و اطلاعات نظارتی تشریح نمودند. در نسخه فعلی، قابلیت‌هایی نظیر «رتبه‌بندی بانک‌ها»، «پایش شاخص‌های مقرراتی و احتیاطی»، «رصد ثبات و سلامت شبکه بانکی» ، «نمایش وضعیت شبکه بانکی در یک نگاه»، «مدیریت پروفایل اشخاص تحت نظارت»، «مدیریت متمرکز اطلاعات و سوابق نظارتی» و «داشبورد شاخص‌های منتخب اقتصادی عملیاتی» شده‌اند. سایر ماژول های این سامانه که در حال توسعه در این گروه می‌باشند شامل «آزمون تنش» است که این ماژول با شبیه‌سازی سناریوهای مختلف اقتصادی، تأثیر شوک‌هایی مانند افزایش نرخ تورم، تغییرات نرخ بهره، نوسانات نرخ ارز و سایر متغیرهای کلان اقتصادی را بر شاخص‌های کلیدی بانک‌ها ارزیابی می‌کند. نتایج این تحلیل‌ها به نهاد ناظر کمک می‌کند تا میزان تاب‌آوری بانک‌ها را در شرایط بحرانی سنجیده و اقدامات پیشگیرانه مناسب را طراحی کند. ماژول دیگر«دستیار هوشمند داده‌های نظارت» است که این دستیار با بهره‌گیری از هوش مصنوعی، امکان تحلیل هوشمند داده‌های نظارتی، کشف الگوها و ناهنجاری‌ها، پاسخگویی به پرسش‌های کارشناسان و تولید گزارش‌های تحلیلی را فراهم می‌کند در ادامه «سامانه مدیریت مستندات نظارتی» به‌عنوان مخزن متمرکز مستندات نظارتی عمل کرده و امکان ذخیره‌سازی، طبقه‌بندی، جستجو، تعریف جریان‌های مدیریت اسناد، مکاتبات و گزارش‌های نظارتی را فراهم می‌کند.

رئیس گروه تحلیل توسعه داده‌های نظارتی شرکت خدمات انفورماتیک گفت: این سامانه مجهز به «دستیار هوشمند مدیریت مستندات» است که این ماژول با استفاده از فناوری‌های هوش مصنوعی، فرآیندهای مرتبط با اسناد را هوشمند می‌کند. استخراج اطلاعات کلیدی، خلاصه‌سازی گزارش‌ها، دسته‌بندی خودکار اسناد و جستجوی معنایی و گفت و گو با اسناد از جمله قابلیت‌هایی هستند که بهره‌وری کارشناسان نظارتی را به طور قابل توجهی افزایش خواهند داد.

وی در همین چارچوب افزود: پیش‌تر در بانک مرکزی سامانه‌هایی چون «شاداب»، «مهتاب» و «سمات» توسعه داده شد تا بتواند هدف نظارت بر خط را محقق سازد؛ اما عمده‌ترین مسئله در استفاده از این سامانه‌ها ‌که بسیار هم کاربردی بودند، جزیره‌ای عمل‌کردن این سامانه‌ها بود. در این راستا، «سامانه جمع‌آوری داده‌های نظارتی» به عنوان سامانه‌ای زیرساختی در دست توسعه قرارگرفت که بستری متمرکز برای دریافت، تجمیع و مدیریت داده‌های نظارتی از منابع متعدد فراهم می‌کند و هدف آن ایجاد یک دریاچه داده نظارتی برای ارتقای کیفیت داده‌ها، کاهش پراکندگی اطلاعات و فراهم‌سازی بستر لازم برای تحلیل‌های پیشرفته و هوش مصنوعی است.

وی در ادامه افزود: سامانه «جمع‌آوری داده‌های اشخاص تحت نظارت غیربانکی» نیز سامانه دیگری از این مجموعه است که با هدف توسعه دامنه نظارت فراتر از شبکه بانکی طراحی شده است و امکان دریافت و مدیریت داده‌های نهادهای مالی غیربانکی از جمله صندوق‌های سرمایه‌گذاری و سایر اشخاص تحت نظارت را فراهم می‌کند. «سامانه مبارزه با پول‌شویی» سامانه«امور دادستانی» و «نظارت مبتنی بر ریسک» نیز در دست تولید این گروه قرار دارد. ماژول‌های سامانه سین علاوه بر نیاز فعلی بانک مرکزی، تامین نیازهای آتی بانک را با ماژول‌هایی مبتنی بر استانداردهای روز نظارت در نظر دارد. چشم‌انداز ما، حرکت به سمت نظارت هوشمند، پیش‌نگر و مبتنی بر هوش مصنوعی است؛ جایی که داده‌ها به بینش و بینش‌ها به تصمیم‌های اثربخش نظارتی تبدیل می‌شوند.

رئیس گروه تحلیل توسعه داده‌های نظارتی شرکت خدمات انفورماتیک همچنین اظهار داشت: «داشبورد شاخص های منتخب» به عنوان جدیدترین داشبورد سین که به عنوان یک داشبورد کلان مدیران ارشد بانک مرکزی توسعه یافته است با تبدیل داده‌های ارزشمند اما ناهمگون و پراکنده بانکی و اقتصادی به اطلاعات تسهیل کننده سیاست‌گذاری و مدیریتی، امکان پایش مستمر و برخط شاخص‌های کلان اقتصادی، ارزیابی آثار سیاست‌های پولی و بانکی، شناسایی روندها و ریسک‌های اقتصادی و رصد علایم هشداردهنده را فراهم می‌سازد. قابلیت‌هایی نظیر تحلیل سلسله‌مراتبی، شاخص‌های ترکیبی، نمودارهای تحلیلی پیشرفته و مقایسه هم‌زمان متغیرهای مختلف اقتصادی، تصویری جامع و بهنگام از وضعیت اقتصاد کشور را در اختیار تصمیم گیران قرار می‌دهد.

وی همچنین افزود: از دیگر قابلیت‌های این داشبورد می‌توان به پایش عملکرد بانک‌ها و واحدهای مختلف بانک مرکزی، کنترل کیفیت داده‌ها و استانداردسازی فرایندهای اطلاعاتی اشاره کرد. این امکانات، فاصله میان تولید داده تا تصمیم‌گیری را کاهش داده و تصمیم‌گیری مبتنی بر داده را تسهیل می‌کند.

میرشک سپس درخصوص معماری این داشبورد گفت: داشبورد به گونه‌ای طراحی شده است که امکان توسعه مستمر آن وجود دارد. افزودن دستیار هوشمند مدیریتی مبتنی بر هوش مصنوعی، قابلیت پیش‌بینی روند شاخص‌های اقتصادی، تحلیل سناریوها و اجرای آزمون‌های تنش از جمله برنامه‌های توسعه آتی این داشبورد به شمار می‌رود. این قابلیت‌ها به بانک مرکزی کمک خواهد کرد تا آثار احتمالی سیاست‌ها و تحولات اقتصادی را پیش از اجرا، ارزیابی کرده و تصمیمات مؤثرتری اتخاذ کند.

وی همچنین تأکید کرد: این داشبورد با همکاری معاونت‌ها و ادارات مختلف بانک مرکزی و شرکت خدمات انفورماتیک در مدت حدود سه هفته طراحی و عملیاتی‌سازی شده است و یکی از دستاوردهای مهم برنامه تحول و هوشمندسازی نظام نظارتی بانک مرکزی وگامی مؤثر در مسیر استقرار سیاست‌گذاری داده‌محور، تصمیم‌گیری هوشمند و افزایش چابکی مدیریتی در حوزه اقتصاد کشور محسوب می‌شود.

میرشک همچنین خاطرنشان ساخت: در روند راه‌اندازی سامانه یکپارچه نظارت تلاش شده است نگاه کاربردی به هوش مصنوعی به‌طورجدی دنبال شود و چالش عمده در این مسیر تأمین سخت‌افزار و داده است. اخیراً فضای آزمایشگاهی را برای رفع نیاز فعلی فراهم کردیم؛ ولی پاسخگوی نیاز آینده نخواهد بود. در خصوص داده از مدل‌های هوش مصنوعی به‌نحوی استفاده کرده‌ایم که نتایج حاصل از آن بسیار کاربردی و تأثیرگذار بوده و برای شرکت هم تجربه بسیار مغتم و قابل‌بهره‌برداری‌ای برای سایر بخش‌ها خواهد بود.